Trójkąt Dramatyczny Karpmana – psychologiczna gra w relacjach

Czy zdarzyło Ci się poczuć, że w rozmowie z kimś utknąłeś w roli „ofiary”, „ratownika” albo „oskarżyciela”? Jeśli tak, prawdopodobnie doświadczyłeś mechanizmu opisanego przez Stephena Karpmana – Trójkąta Dramatycznego. Ten model, stworzony w latach 60., jest jednym z najczęściej omawianych w psychologii komunikacji i terapii. Dlaczego? Bo pokazuje, jak łatwo wchodzimy w destrukcyjne role, które utrwalają konflikty i zależności. Stephen Karpman, opierając się na analizie transakcyjnej Erica Berne’a, opisał trzy role, […]

Relacja jak rozpędzony pociąg – o zjawisku floodlightingu

Początki pojęcia Termin floodlighting pojawił się w psychologii dzięki badaniom Brené Brown, amerykańskiej badaczki zajmującej się tematyką wrażliwości, odwagi i relacji międzyludzkich. W swojej książce Daring Greatly opisała floodlighting jako formę nadmiernego dzielenia się osobistymi informacjami, często z obcymi lub nowo poznanymi osobami, w celu szybkiego zbudowania bliskości. Zamiast stopniowego odsłaniania się, osoba stosująca floodlighting „zalewa” drugą stronę emocjonalnym bagażem, […]

Układ nagrody, dopamina i uzależnienia: neurobiologiczne powiązania z lękiem

Uzależnienia coraz częściej postrzegane są nie jako moralna słabość czy brak samokontroli, lecz jako złożone zaburzenia neurobiologiczne. W centrum tej perspektywy znajduje się układ nagrody – system mózgowy odpowiedzialny za motywację, przyjemność i uczenie się przez wzmocnienie. Kluczowym neuroprzekaźnikiem tego układu jest dopamina, substancja chemiczna, która decyduje o tym, co uznajemy za wartościowe i warte powtórzenia. Co ciekawe, ten sam układ, który odpowiada za odczuwanie przyjemności, odgrywa również istotną rolę w regulacji emocji, […]

Złość: Jak odzyskać kontrolę nad emocjonalną burzą

Ewolucja… Złość, jako emocja, jest głęboko zakorzeniona w naszej ewolucyjnej przeszłości, stanowiąc integralną część ludzkiego doświadczenia od zarania dziejów. U swych podstaw, złość to silne uczucie irytacji, wrogości, gniewu, a nawet wściekłości, skierowane ku przeszkodzie, niesprawiedliwości lub zagrożeniu. W kontekście ludzi pierwotnych, którzy żyli w niebezpiecznym i wymagającym świecie, złość pełniła zasadniczą rolę w zapewnieniu przetrwania i reprodukcji. Złość aktywizowała organizm do natychmiastowej reakcji, przygotowując go do walki lub ucieczki, […]

Koszty ukrytego stresu

Ukryty stres to temat, który zyskuje coraz większą uwagę zarówno w literaturze popularnonaukowej, jak i w badaniach naukowych. Zainspirowany książką „Kiedy ciało mówi nie. Koszty ukrytego stresu” (2019) autorstwa Gabora Maté chciałbym, przedstawić ogólnie owe zagadnienie. Na czym polega ukryty stres? Ukryty stres to forma stresu, która działa w sposób subtelny i często pozostaje niezauważona w codziennym życiu. Jest to rodzaj stresu przewlekłego, który różni się od stresu ostrego […]

Cyberprzemoc – chroń dzieci w sieci.

Cyberprzemoc w Polsce staje się coraz poważniejszym problemem, szczególnie wśród dzieci i młodzieży. Przemoc ta, realizowana za pomocą technologii informacyjnych i komunikacyjnych, takich jak Internet czy telefony komórkowe, może przybierać różne formy, w tym nękanie, wyzywanie, grożenie, publikowanie kompromitujących materiałów czy podszywanie się pod inną osobę. Skutki psychiczne cyberprzemocy mogą być katastrofalne dla ofiar, wpływając negatywnie na ich zdrowie psychiczne, emocjonalne i społeczne. Dzieci i młodzież […]

Uzależnienie od marihuany a mózg

Uzależnienie od marihuany jest złożonym problemem, który wywiera znaczący wpływ na funkcjonowanie mózgu, zwłaszcza przy długotrwałym używaniu. W niniejszym artykule omówimy wpływ marihuany na mózg, konsekwencje jej długotrwałego używania oraz kroki, które można podjąć, aby wyjść z uzależnienia, w tym terapię poznawczo-behawioralną (CBT). Konsekwencje Uzależnienia Funkcje poznawcze Długotrwałe używanie marihuany, zwłaszcza rozpoczęte w okresie dojrzewania, może prowadzić do upośledzenia zdolności uczenia się, pamięci oraz kontroli impulsów. […]

Dynamika w w bliskich związkach

Związki romantyczne stanowią dynamiczne systemy, których ewolucję można analizować z perspektywy psychologicznej. Zmiany w natężeniu namiętności, intymności i zaangażowania tworzą model, który wiernie odzwierciedla fazy związku – od intensywnego zakochania po ewentualny rozpad. Przyjrzyjmy się poszczególnym etapom, opierając się na definicjach kluczowych pojęć, wiedzy psychologicznej i badaniach naukowych. Namiętność, intymność i zaangażowanie stanowią trzy filary, na których opiera się wiele teorii miłości. Jak podkreśla Robert Sternberg w swojej […]

Bliskość i Dialog: Psychologia Komunikacji w Związkach

Bliskie związki są jednym fundamentów ludzkiego szczęścia i dobrostanu psychicznego. Psychologia jednak pokazuje, że utrzymanie zdrowej i satysfakcjonującej relacji wymaga świadomego wysiłku, zwłaszcza w sferze komunikacji. Współczesne badania dostarczają cennych wskazówek, jak efektywnie komunikować się z partnerem, radzić sobie z konfliktami i budować trwałą więź. W ostatnich dekadach psychologia relacji intensywnie się rozwija, a badacze skupiają się na identyfikowaniu czynników wpływających na jakość i trwałość związków. Jednym z kluczowych […]

Diagnoza ADHD i ADD. Pułapki Diagnozy

Zaburzenie hiperkinetyczne z deficytem uwagi (ADHD) to złożony problem neurorozwojowy, który dotyka osoby w każdym wieku. Skuteczne zarządzanie ADHD zaczyna się od trafnej diagnozy. W dzisiejszym świecie, w którym technologia wspiera procesy diagnostyczne, test MOXO zyskuje na popularności jako narzędzie pomocnicze. Jednakże, czy samo badanie MOXO wystarczy, aby postawić wiarygodną diagnozę ADHD? Odpowiedź brzmi: zdecydowanie nie. Pragnę w tym artyjuke wyjaśnić, dlaczego poleganie wyłącznie na teście MOXO […]